อิสานโนซอรัส 210 ล้านปี — ไดโนเสาร์ไทยที่สำคัญระดับโลก

ในบรรดาไดโนเสาร์ไทยทั้ง 13 สายพันธุ์ มีอยู่ตัวหนึ่งที่เก่ากว่าเพื่อนร่วมรุ่นถึง 80 ล้านปี และความสำคัญของมันไม่ได้อยู่แค่ในประเทศไทย

ตัวที่หลุดออกจากกลุ่ม

ไดโนเสาร์ไทย 12 จาก 13 สายพันธุ์อยู่ในยุคครีเทเชียสและจูแรสสิก แต่ อิสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชิ อยู่ในยุค ไทรแอสสิกตอนปลาย ประมาณ 210 ล้านปีก่อน พบในหมวดหินน้ำพอง จังหวัดชัยภูมิ เมื่อเดือนธันวาคม 2541

ช่องว่าง 80 ล้านปีนี้ใหญ่กว่าระยะเวลาที่แยกเราออกจากไดโนเสาร์ตัวสุดท้ายเสียอีก

ทำไม 210 ล้านปีถึงสำคัญ

ยุคไทรแอสสิกตอนปลายคือช่วงที่ไดโนเสาร์เพิ่งเริ่มปรากฏบนโลก และ ซอโรพอด หรือไดโนเสาร์คอยาวเดินสี่ขา ยังอยู่ในระยะเริ่มต้นของวิวัฒนาการ

อิสานโนซอรัสจึงเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่ช่วยตอบว่า ไดโนเสาร์คอยาวที่ต่อมากลายเป็นสัตว์บกที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์โลก เริ่มต้นมาจากอะไร

ตัวใหญ่ตั้งแต่ยุคเริ่มต้น

ข้อมูลกรมทรัพยากรธรณีระบุความยาวราว 16 เมตร ซึ่งไม่ใช่ขนาดเล็กเลยสำหรับซอโรพอดยุคแรก และบอกเป็นนัยว่าการวิวัฒนาการไปสู่ร่างยักษ์เกิดขึ้นเร็วกว่าที่เคยเข้าใจ

ชื่อที่บอกทั้งถิ่นและคน

Isano- มาจากอีสาน ส่วน attavipachi ตั้งเป็นเกียรติแก่บุคคลผู้มีส่วนในการค้นพบ รวมแล้วแปลได้ว่า "สัตว์เลื้อยคลานแห่งอีสานของอรรถวิภัชน์"

สิ่งที่ยังไม่รู้

ฟอสซิลที่พบยังไม่สมบูรณ์เท่าภูเวียงโกซอรัส ทำให้ภาพของสัตว์ตัวนี้ยังไม่ชัดทั้งหมด และตำแหน่งที่แน่นอนบนแผนภูมิวิวัฒนาการยังเป็นเรื่องที่นักวิจัยถกกันอยู่ ซึ่งเป็นเรื่องปกติของงานบรรพชีวินวิทยา

คำถามที่พบบ่อย

อิสานโนซอรัสเป็นไดโนเสาร์ที่เก่าที่สุดในโลกหรือเปล่า

ไม่ใช่ แต่เป็นซอโรพอดยุคแรกสุดกลุ่มหนึ่งเท่าที่เคยขุดพบ ซึ่งเป็นคนละเรื่องกันและก็สำคัญไม่แพ้กัน

ดูของจริงได้ที่ไหน

ฟอสซิลไดโนเสาร์ไทยจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์หลายแห่งในภาคอีสาน รวมถึงพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง จังหวัดขอนแก่น

ข้อมูลสายพันธุ์อ้างอิง กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ตอนต่อไป — ตอนที่ 5: จากกระดูกสู่ตำนาน — กินรี นาค และมังกร