ทำไมไดโนเสาร์ไทยเจอแต่ในอีสาน — คำตอบอยู่ในชั้นหิน

ไม่ใช่เพราะอีสานมีไดโนเสาร์เยอะกว่าที่อื่น แต่เพราะอีสานเป็นที่เดียวที่ "เก็บ" พวกมันไว้ให้เราเจอ

คำตอบอยู่ที่หินไม่ใช่ที่ไดโนเสาร์

เมื่อ 200 ล้านปีก่อน ไดโนเสาร์เดินอยู่ทั่วผืนแผ่นดินที่ต่อมากลายเป็นประเทศไทย แต่การที่ซากจะกลายเป็นฟอสซิลได้ ต้องมีเงื่อนไขครบสามข้อ คือตายแล้วถูกตะกอนกลบเร็ว ตะกอนนั้นต้องแข็งตัวเป็นหิน และหินนั้นต้องไม่ถูกความร้อนหรือแรงบีบทำลายในภายหลัง

ที่ราบสูงโคราชคือพื้นที่เดียวในไทยที่ครบทั้งสามข้อ

กลุ่มหินโคราช — ห้องเก็บของอายุ 200 ล้านปี

ชั้นหินที่ปกคลุมอีสานเรียกรวมว่า กลุ่มหินโคราช เกิดจากตะกอนแม่น้ำและทะเลสาบในยุคมีโซโซอิก ซึ่งเป็นยุคของไดโนเสาร์พอดี ตะกอนแบบนี้กลบซากได้เร็วและเนื้อละเอียด จึงรักษารายละเอียดกระดูกไว้ได้ดี

ภายในกลุ่มหินโคราชยังแบ่งย่อยเป็นหมวดหิน และแต่ละหมวดคือคนละช่วงเวลา

อ่านตารางนี้จากล่างขึ้นบนเหมือนขุดลงไปในดิน ยิ่งลึกยิ่งเก่า — นี่คือไทม์แมชชีนที่จับต้องได้จริง

ทำไมภาคอื่นไม่มี

ภาคเหนือและภาคตะวันตกส่วนใหญ่เป็นหินที่ผ่านความร้อนและแรงบีบจากการชนกันของแผ่นเปลือกโลก ฟอสซิลที่เคยมีจึงถูกทำลายไปหมด ส่วนภาคกลางเป็นตะกอนใหม่อายุไม่กี่ล้านปี ยังไม่ทันถึงยุคไดโนเสาร์ และภาคใต้เป็นหินปูนทะเลซึ่งเก็บสัตว์ทะเลได้ดีแต่ไม่ใช่ไดโนเสาร์บก

ห้าจังหวัดที่เจอมากที่สุด

ขอนแก่น 5 สายพันธุ์ · นครราชสีมา 4 · ชัยภูมิ 2 · หนองบัวลำภู 1 · กาฬสินธุ์ 1 — ทั้งหมดอยู่บนขอบของที่ราบสูงโคราช ซึ่งเป็นบริเวณที่ชั้นหินโผล่ขึ้นมาให้เห็นและถูกน้ำกัดเซาะจนเปิดชั้นฟอสซิลออกมา

คำถามที่พบบ่อย

ถ้าขุดที่บ้านตัวเองจะเจอไดโนเสาร์ไหม

ถ้าไม่ได้อยู่บนกลุ่มหินโคราช โอกาสแทบเป็นศูนย์ และแม้อยู่ในพื้นที่ที่ใช่ ฟอสซิลก็ยังหายากมาก การขุดค้นต้องได้รับอนุญาตตามกฎหมายด้วย

ทำไมยังเจอสายพันธุ์ใหม่เรื่อยๆ

เพราะชั้นหินที่มีศักยภาพยังสำรวจไม่ครบ แหล่งภูน้อยที่กาฬสินธุ์เพิ่งให้สายพันธุ์ใหม่เมื่อไม่นานมานี้เอง

ข้อมูลสายพันธุ์อ้างอิง กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ตอนต่อไป — ตอนที่ 3: ชื่อไดโนเสาร์ไทยเล่าเรื่องอะไร