ประเทศไทยไม่ได้มีแค่ช้างกับเสือ — ใต้ดินอีสานมีไดโนเสาร์ที่โลกยอมรับว่าเป็น "สายพันธุ์ใหม่" ถึง 13 ชนิด และหลายตัวไม่เคยพบที่ไหนอีกเลยบนโลก

13 สายพันธุ์ที่ขุดพบในไทย

กรมทรัพยากรธรณีรวบรวมไดโนเสาร์ที่ค้นพบและตั้งชื่อเป็นสายพันธุ์ใหม่ของโลกจากแผ่นดินไทยไว้ 13 ชนิด ทั้งหมดพบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

#ชื่อไทยชื่อวิทยาศาสตร์กินยาวจังหวัด
1ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเนPhuwiangosaurus sirindhornaeพืช15–20 ม.ขอนแก่น
2สยามโมซอรัส สุธีธรนิSiamosaurus suteethorniเนื้อ7 ม.ขอนแก่น
3สยามโมไทรันนัส อีสานเอนซิสSiamotyrannus isanensisเนื้อ6.5 ม.ขอนแก่น
4ซิตตะโกซอรัส สัตยารักษ์กิPsittacosaurus sattayarakiพืช1.5 ม.ชัยภูมิ
5อิสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชิIsanosaurus attavipachiพืช16 ม.ชัยภูมิ
6กินรีมิมัส ขอนแก่นเอนซิสKinnareemimus khonkaenensisพืชและเนื้อ2 ม.ขอนแก่น
7สยามโมดอน นิ่มงามมิSiamodon nimngamiพืช6–7 ม.นครราชสีมา
8ราชสีมาซอรัส สุรนารีเอRatchasimasaurus suranareaeพืช6–7 ม.นครราชสีมา
9สิรินธรนา โคราชเอนซิสSirindhorna khoratensisพืช6 ม.นครราชสีมา
10ภูเวียงเวเนเตอร์ แย้มนิยมมิPhuwiangvenator yaemniyomiเนื้อ6 ม.ขอนแก่น
11วายุแรปเตอร์ หนองบัวลำภูเอนซิสVayuraptor nongbualamphuensisเนื้อ4.5 ม.หนองบัวลำภู
12สยามแรปเตอร์ สุวัจน์ติSiamraptor suwatiเนื้อ8 ม.นครราชสีมา
13มินิโมเคอร์เซอร์ ภูน้อยเอนซิสMinimocursor phunoiensisพืช1 ม.กาฬสินธุ์
ภาพฟื้นฟูชีวิตสยามโมซอรัส สุธีธรนิ
สยามโมซอรัส สุธีธรนิ — ฟันทรงกรวยคล้ายฟันจระเข้ บ่งชี้ว่ากินปลาเป็นหลัก ภาพ: Connor Ashbridge · CC BY-SA 4.0 · via Wikimedia Commons

ตัวเล็กสุดกับตัวใหญ่สุด ต่างกัน 20 เท่า

มินิโมเคอร์เซอร์ ภูน้อยเอนซิส จากแหล่งภูน้อย จังหวัดกาฬสินธุ์ ยาวราว 1 เมตร — ขนาดพอๆ กับไก่งวงตัวโต ขณะที่ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน ยาวได้ถึง 20 เมตร เท่ากับรถบัสสองคันต่อกัน

ที่น่าสนใจคือทั้งคู่เป็นไดโนเสาร์กินพืชเหมือนกัน แต่เลือกกลยุทธ์เอาตัวรอดคนละทาง ตัวหนึ่งวิ่งเร็วหลบนักล่า อีกตัวโตจนไม่มีใครกล้าแตะ

ภาพฟื้นฟูชีวิตมินิโมเคอร์เซอร์ ภูน้อยเอนซิส
มินิโมเคอร์เซอร์ ภูน้อยเอนซิส สายพันธุ์ที่ 13 และเล็กที่สุด ยาวราว 1 เมตร ภาพ: S. Manitkoon, U Deesri, B. Khalloufi,T. Nonsrirach, V Suteethorn, P Chanthasit, W Boonla, & E Buffetaut · CC BY 4.0 · via Wikimedia Commons
Advertisement

นักล่าของอีสาน

ในบรรดา 13 สายพันธุ์ มี 5 ตัวที่เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อ ตัวใหญ่ที่สุดคือ สยามแรปเตอร์ สุวัจน์ติ ยาว 8 เมตร มีฟันคล้ายฟันฉลามสำหรับฉีกเนื้อ

อีกตัวที่ชื่อคุ้นหูคือ สยามโมไทรันนัส อีสานเอนซิส ซึ่งแปลตรงตัวว่า "ทรราชแห่งอีสาน" ส่วน สยามโมซอรัส สุธีธรนิ อยู่ในวงศ์เดียวกับสไปโนซอรัส มีฟันทรงกรวยคล้ายฟันจระเข้ ซึ่งเป็นลักษณะของสัตว์ที่กินปลาเป็นหลัก

เปรียบเทียบขนาดสยามแรปเตอร์กับมนุษย์
สยามแรปเตอร์ สุวัจน์ติ ยาว 8 เมตร นักล่าตัวใหญ่ที่สุดของไทย เทียบกับคน ภาพ: Duangsuda Chokchaloemwong, Soki Hattori, Elena Cuesta, Pratueng Jintasakul, Masateru Shibata,Yoichi Azuma · CC BY 4.0 · via Wikimedia Commons
ฟอสซิลสิรินธรนา โคราชเอนซิส
สิรินธรนา โคราชเอนซิส ไดโนเสาร์ปากเป็ดจากนครราชสีมา ภาพ: Palaeotaku · CC BY 4.0 · via Wikimedia Commons

ทำไมส่วนใหญ่เป็นไดโนเสาร์กินพืช

นับจากตาราง มีกินพืช 7 ชนิด กินเนื้อ 5 ชนิด และกินทั้งสองอย่าง 1 ชนิด สัดส่วนนี้สอดคล้องกับระบบนิเวศจริง เพราะในห่วงโซ่อาหารใดก็ตาม สัตว์กินพืชต้องมีมากกว่าสัตว์กินเนื้อเสมอ ไม่อย่างนั้นนักล่าจะไม่มีอะไรกิน

คำถามที่พบบ่อย

ไดโนเสาร์ไทยมีกี่สายพันธุ์กันแน่

ข้อมูลกรมทรัพยากรธรณีระบุ 13 สายพันธุ์ที่ได้รับการตั้งชื่อเป็นชนิดใหม่ของโลก ตัวเลขนี้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตามการค้นพบ จึงอาจพบตัวเลขต่างกันในแหล่งข้อมูลที่เผยแพร่คนละช่วงเวลา

พบไดโนเสาร์ในภาคอื่นของไทยไหม

ทั้ง 13 สายพันธุ์พบในภาคอีสานทั้งหมด เหตุผลอยู่ที่ชนิดของชั้นหิน ซึ่งเราจะเล่าละเอียดในตอนที่ 2

ตัวไหนที่คนไทยควรรู้จักที่สุด

ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน เพราะเป็นตัวแรกที่พบเกือบสมบูรณ์ทั้งโครง และเป็นจุดเริ่มต้นของวงการบรรพชีวินวิทยาไทยสมัยใหม่

ข้อมูลสายพันธุ์อ้างอิง กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ตอนต่อไป — ตอนที่ 2: ทำไมไดโนเสาร์ไทยเจอแต่ในอีสาน