เมืองร้อนขึ้น สัตว์ในเมืองเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างไร — และคนควรทำยังไง

ไม่ได้มีแค่คนที่ร้อน — นก แมว และแมลงกำลังหาที่หลบในซอยคุณ

ทำไมถึงเจอสัตว์บ่อยขึ้น

ความร้อน แหล่งน้ำธรรมชาติลด และขยะอาหารคือแม่เหล็ก ช่วงฝนสัตว์บางชนิดเคลื่อนที่เข้าบ้านมากขึ้นด้วย

เกาะความร้อนเมือง — ทำไมในเมืองถึงร้อนกว่ารอบนอก

คอนกรีต ยางมะตอย และหลังคาโลหะดูดซับความร้อนตอนกลางวันแล้วคายออกตอนกลางคืน ขณะที่ต้นไม้และพื้นดินซึ่งเคยช่วยระบายความร้อนถูกแทนที่ไปเรื่อย ๆ บวกกับความร้อนจากรถและเครื่องปรับอากาศที่ปล่อยออกมาสู่ภายนอก

ผลคือใจกลางเมืองมีอุณหภูมิสูงกว่าพื้นที่รอบนอกอย่างชัดเจน โดยเฉพาะตอนกลางคืนที่เมืองเย็นตัวช้ากว่ามาก ปรากฏการณ์นี้เรียกว่าเกาะความร้อนเมือง และเป็นตัวแปรสำคัญที่เปลี่ยนพฤติกรรมสัตว์

สัตว์ปรับตัวอย่างไร

• เปลี่ยนไปหากินกลางคืนมากขึ้น เพื่อเลี่ยงช่วงที่ร้อนที่สุด ทำให้คนรู้สึกว่า "เจอตอนกลางคืนบ่อยขึ้น"
• ย้ายเข้าใกล้แหล่งน้ำและที่ร่ม ซึ่งในเมืองมักหมายถึงสวน ท่อระบายน้ำ และบ้านคน
• ขยายพันธุ์ได้เร็วขึ้นในบางชนิด เพราะอากาศอุ่นตลอดปีทำให้วงจรชีวิตสั้นลง เช่น ยุงและแมลงบางกลุ่ม
• เปลี่ยนเวลาส่งเสียง — นกบางชนิดร้องเช้าขึ้นหรือดังขึ้นเพื่อสู้กับเสียงรบกวนในเมือง
• พึ่งพาอาหารจากคนมากขึ้น ทั้งจากถังขยะและจากคนที่ให้อาหารโดยตรง

เจอสัตว์แต่ละชนิดควรทำยังไง

ถ้าพบสัตว์ป่าบาดเจ็บหรือสัตว์ที่ไม่ควรอยู่ในพื้นที่นั้น สามารถแจ้งสายด่วนกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช 1362 ได้

ทำไมการให้อาหารถึงเป็นการทำร้าย

การให้อาหารสัตว์ในเมืองดูเหมือนความเมตตา แต่ผลที่ตามมามักตรงกันข้าม

• สัตว์เลิกกลัวคน และเริ่มเข้าหาเพื่อขออาหาร ซึ่งนำไปสู่การกัดหรือแย่งของ
• ประชากรเพิ่มเกินกว่าที่พื้นที่จะรองรับได้ตามธรรมชาติ
• อาหารคนมักไม่เหมาะกับสัตว์ ทำให้เกิดปัญหาสุขภาพ
• การรวมกลุ่มหนาแน่นทำให้โรคระบาดในสัตว์แพร่ง่ายขึ้น และเพิ่มโอกาสที่โรคจะข้ามมาสู่คน
• สุดท้ายมักจบด้วยการที่สัตว์กลุ่มนั้นถูกมองว่าเป็นปัญหาและต้องถูกจัดการ

สิ่งที่ทำได้เพื่อให้เมืองอยู่ร่วมกับสัตว์ได้

1. ใช้ถังขยะที่มีฝาปิดสนิท — ตัดแหล่งอาหารคือมาตรการที่ได้ผลที่สุด
2. เก็บอาหารสัตว์เลี้ยงเข้าบ้านหลังให้เสร็จ ไม่ทิ้งชามไว้นอกบ้านข้ามคืน
3. อุดช่องโหว่รอบบ้าน ทั้งใต้หลังคา ท่อ และช่องแอร์
4. ปลูกต้นไม้ให้ร่มเงา ซึ่งช่วยลดความร้อนของพื้นที่โดยรอบได้จริง
5. วางถาดน้ำตื้นในสวนช่วงร้อนจัด ให้นกและสัตว์เล็กได้ดื่ม โดยเปลี่ยนน้ำทุกวันเพื่อไม่ให้เป็นแหล่งเพาะยุง
6. ลดแสงไฟที่ไม่จำเป็นตอนกลางคืน เพราะแสงรบกวนสัตว์กลางคืนและแมลงที่เป็นอาหารของมัน

คำถามที่พบบ่อย

เจองูในบ้านทำไง?

รักษาระยะ ปิดประตูห้อง โทรหน่วยงาน ไม่ถ่ายคลิปใกล้เกิน

วางชามน้ำช่วยนกได้ไหม?

ได้ ถ้าเปลี่ยนน้ำบ่อยและไม่ให้ยุงเพาะ

อ่านต่อ: หมวดสัตว์โลก · ตะขาบแมงป่องฤดูฝน

แหล่งอ้างอิง

• กรมอุทยานแห่งชาติฯ
• องค์กรท้องถิ่นด้านสัตว์และกู้ภัย
• แนวทางสาธารณสุขเรื่องยุง