พายุฝนฟ้าคะนองเกิดได้อย่างไร — เมฆยักษ์ ฟ้าผ่า และลมกระโชก

เสียงฟ้าร้องไม่ใช่เทวดาโกรธ — คืออากาศแตกตัวแล้วยุบกลับหลังแสงฟ้าผ่า

ฤดูร้อนไทยมักได้พายุช่วงบ่ายถึงค่ำ เพราะพื้นดินร้อน อากาศชื้นจากทะเลหรือดินที่เปียกอยู่แล้วลอยตัว ไอน้ำควบแน่นปลดปล่อยความร้อนแฝง ยิ่งดันให้ก้อนเมฆสูงขึ้นเป็นหอคอย

โครงเมฆที่ทำให้เกิดพายุ

เมฆ คิวมูโลนิมบัส สูงได้หลายกิโลเมตร ฐานมืด ยอดอาจแผ่เป็นทั่ง (anvil) ในเมฆมีหยดน้ำ ลูกเห็บ และกระแสขึ้น-ลงรุนแรง การชนกันของอนุภาคแยกประจุไฟฟ้า จนศักย์ต่างมากพอจะคายเป็นฟ้าผ่า

นับวินาทีหลังฟ้าแลบ

แสงมาทันที เสียงเดินทางราว 1 กิโลเมตรต่อ 3 วินาที ถ้าฟ้าร้องตามมาเร็ว พายุอยู่ใกล้ ฟ้าผ่ามาถึงก่อนฝนได้ — ไม่ต้องรอให้เปียกก่อนค่อยหลบ

ต่างจากพายุหมุนเขตร้อนยังไง

พายุฝนฟ้าคะนองเป็นเซลล์ท้องถิ่น อยู่ไม่กี่ชั่วโมง พายุดีเปรสชัน/พายุโซนร้อน/ไต้ฝุ่นเป็นระบบขนาดใหญ่บนทะเลอุ่น หมุนเป็นวงกว้าง ฝนและลมยาวนานกว่า ต้องติดตามประกาศกรมอุตุเป็นชื่อพายุ

คำถามที่พบบ่อย

อยู่ในรถปลอดภัยจากฟ้าผ่าไหม?

รถเก๋งหลังคาโลหะปิดช่วยเป็นกรงฟาราเดย์ได้ อย่าจับตัวถังด้านนอก และอย่าอยู่ใต้ต้นไม้แล้วคิดว่ารถจะช่วยทุกกรณี

หูฟัง/มือถือเรียกฟ้าผ่าไหม?

โลหะและเส้นทางไฟฟ้านำกระแสได้ถ้าถูกผ่าใกล้ — อันตรายหลักคืออยู่ที่โล่ง ไม่ใช่แค่การถือมือถือในบ้าน

ลูกเห็บในไทยมีจริงไหม?

มีได้ในพายุรุนแรง โดยเฉพาะภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือบางช่วง

อ่านต่อ: ฝน · อากาศวันนี้

แหล่งอ้างอิง

• กรมอุตุนิยมวิทยา — พายุฝนฟ้าคะนองและฟ้าผ่า
• NOAA NWS — thunderstorms and lightning
• IEC / หลักความปลอดภัยฟ้าผ่าสำหรับประชาชน