กีฬาโอลิมปิกที่เคยอยู่แล้วถูกตัด — เหตุผลที่ไม่ได้อยู่ถาวร

โอลิมปิกไม่ได้คงรายการเดิมตลอดกาล บางชนิดถูกตัดเพราะความนิยม ต้นทุน หรือซ้ำกับกีฬาอื่น

เกณฑ์ที่ทำให้กีฬาอยู่หรือออก

ชนิดกีฬาต้องมีสหพันธ์นานาชาติ มีการแข่งขันทั่วโลก และดึงดูดเยาวชน ถ้าจัดแพงหรือผู้ชมน้อย มีโอกาสถูกตัดหรือลดจำนวนเหรียญ

ตัวอย่างชนิดที่เคยอยู่ในเกมส์

เช่นลากเชือกเคยเป็นชนิดโอลิมปิกในอดีต กีฬาเบสบอล/ซอฟต์บอลก็เคยเว้นวรรคแล้วกลับมาเป็นระยะ — ไม่ใช่สูญพันธุ์ แต่หมุนเวียนตามนโยบาย

กีฬาใหม่ที่เข้ามาแทน

สเกตบอร์ด ปีนหน้าผา เซิร์ฟ ถูกดึงเข้ามาเพื่อเข้าใกล้วัฒนธรรมวัยรุ่นและเมืองเจ้าภาพ

สรุปให้คนไทยดูง่าย

การถูกตัดจากโอลิมปิกไม่เท่ากับกีฬาตาย — หลายชนิดยังมีแชมป์โลกและลีกอาชีพของตัวเอง

ตัวอย่างกีฬาที่เคยชิงเหรียญโอลิมปิกแล้วหายไป

รูปแบบที่เห็นซ้ำ ๆ มีสามอย่าง คือมีชาติเข้าร่วมน้อยเกินไป ต้นทุนจัดสูงเกินไป หรือดูแล้วไม่สนุกสำหรับผู้ชม ซึ่งข้อสุดท้ายมีน้ำหนักมากขึ้นเรื่อย ๆ ในยุคที่รายได้หลักมาจากค่าลิขสิทธิ์ถ่ายทอด

ใครเป็นคนตัดสินว่ากีฬาไหนอยู่หรือไป

อำนาจนี้อยู่ที่คณะกรรมการโอลิมปิกสากล ซึ่งพิจารณาโปรแกรมกีฬาใหม่ทุกครั้งที่มีการจัดแข่ง ปัจจัยที่ใช้ตัดสินมีหลายด้าน

• ความแพร่หลายทั่วโลก — มีกี่ชาติที่เล่นจริงและแข่งได้จริง
• ความนิยมของผู้ชม — ยอดผู้ชมทางโทรทัศน์และออนไลน์
• ความน่าสนใจต่อคนรุ่นใหม่ — เป็นเหตุผลที่สเกตบอร์ด ปีนผา และเซิร์ฟ ถูกเพิ่มเข้ามา
• ต้นทุนและสนามที่ต้องสร้าง — เจ้าภาพต้องรับภาระได้
• ระบบต่อต้านการใช้สารกระตุ้นและธรรมาภิบาลของสหพันธ์กีฬานั้น

อีกกลไกที่เพิ่มเข้ามาคือเจ้าภาพเสนอกีฬาเพิ่มได้ในบางกรอบ ซึ่งอธิบายว่าทำไมบางชนิดโผล่มาเฉพาะบางครั้ง เช่นการที่ลอสแอนเจลิส 2028 เพิ่มคริกเก็ต แฟลกฟุตบอล ลาครอส สควอช และเบสบอล-ซอฟต์บอลเข้ามา

กีฬาที่เคยหายไปแล้วกลับมาได้

การถูกตัดไม่ได้แปลว่าจบถาวร มีหลายชนิดที่กลับเข้าโปรแกรมได้อีก

• กอล์ฟ — หายไปนานเกือบร้อยปีก่อนกลับมาในปี 2016
• รักบี้ — กลับมาในรูปแบบใหม่คือรักบี้ 7 คน ซึ่งใช้เวลาแข่งสั้นกว่าและเหมาะกับการถ่ายทอดมากกว่า
• เบสบอลและซอฟต์บอล — เข้าออกหลายรอบตามความสนใจของเจ้าภาพแต่ละครั้ง

บทเรียนสำคัญคือการปรับรูปแบบให้สั้นและดูง่ายขึ้นช่วยได้จริง รักบี้ 7 คนคือตัวอย่างที่ชัดที่สุด

แล้วมวยไทยกับตะกร้อมีโอกาสไหม

ทั้งสองชนิดมีจุดแข็งคนละแบบ มวยไทยได้เปรียบเรื่องความแพร่หลายทั่วโลก เพราะมีค่ายฝึกในหลายสิบประเทศ ส่วนเซปักตะกร้อได้เปรียบเรื่องความน่าดูสำหรับผู้ชมใหม่ เพราะท่าฟาดกลางอากาศเข้าใจได้ทันทีโดยไม่ต้องรู้กติกา

อุปสรรคร่วมกันคือความแข็งแรงของโครงสร้างสหพันธ์กีฬาระดับโลกและจำนวนชาติที่แข่งขันได้จริง ซึ่งเป็นเกณฑ์ที่ตัดสินมากกว่าความสวยงามของกีฬานั้น การผลักดันจึงเป็นงานระยะยาวที่ต้องทำต่อเนื่องหลายปี ไม่ใช่เรื่องที่ตัดสินกันได้ในครั้งเดียว

คำถามที่พบบ่อย

อ่านต่อหมวดไหน?

ดูรวมที่ กีฬาไทย & กีฬาในตำนาน · หมวดกีฬา · นักเตะในตำนาน

แหล่งอ้างอิง

• ความรู้ทั่วไปด้านประวัติกีฬาและกีฬาพื้นบ้าน
• ข้อมูลสาธารณะเกี่ยวกับชนิดกีฬาโอลิมปิกและมหกรรมอาเซียน