เปิดก๊อกน้ำก็ไหลเสมอ จนเราลืมไปว่าน้ำจืดที่ใช้ได้จริงบนโลกนี้มีน้อยแค่ไหน

น้ำจืดมีน้อยกว่าที่คิด

น้ำบนโลกกว่า 97% เป็นน้ำเค็ม เหลือน้ำจืดเพียงราว 3% และส่วนใหญ่ยังติดอยู่ในธารน้ำแข็งและใต้ดินลึก น้ำจืดที่นำมาใช้ได้ง่ายจริงๆ จึงเป็นเศษเสี้ยวเล็กๆ ที่ทุกคนบนโลกต้องแบ่งกันใช้

ทะเลสาบที่แห้งลงจากภัยแล้ง — ภาพจากดาวเทียมสะท้อนวิกฤตน้ำที่ขยายวงทั่วโลก
ทะเลสาบที่แห้งลงจากภัยแล้ง — ภาพจากดาวเทียมสะท้อนวิกฤตน้ำที่ขยายวงทั่วโลก · European Union, Copernicus · Attribution · Wikimedia Commons

ทำไมน้ำถึงตึงตัวขึ้นทุกปี

  • ประชากรและเมืองโต: ยิ่งคนเยอะ ยิ่งใช้น้ำมาก
  • เกษตรและอุตสาหกรรม: ใช้น้ำสัดส่วนมหาศาลในการผลิตอาหารและสินค้า
  • ภูมิอากาศเปลี่ยน: ฝนไม่ตกตามฤดู ภัยแล้งถี่ขึ้น น้ำต้นทุนผันผวน
  • ความสูญเปล่า: ท่อรั่ว การใช้เกินจำเป็น และมลพิษที่ทำให้น้ำใช้ไม่ได้
พื้นที่แห้งแล้งเป็นบริเวณกว้าง เมื่อฝนน้อยลงและความต้องการน้ำเพิ่มขึ้น
พื้นที่แห้งแล้งเป็นบริเวณกว้าง เมื่อฝนน้อยลงและความต้องการน้ำเพิ่มขึ้น · NASA MODIS · Public domain · Wikimedia Commons
Advertisement

“น้ำแฝง” ที่เราใช้โดยไม่รู้ตัว

นอกจากน้ำที่เห็น เรายังใช้ “น้ำแฝง” ในของทุกอย่าง — กว่าจะได้เสื้อ 1 ตัว เนื้อ 1 จาน หรือกาแฟ 1 แก้ว ต้องใช้น้ำหลายร้อยถึงหลายพันลิตรในการผลิต เมื่อรวมทั้งหมด คนเมืองหนึ่งคนใช้น้ำมากกว่าที่คิดหลายเท่า

สถานการณ์น้ำในไทย

ไทยมีทั้งช่วงน้ำท่วมและน้ำแล้งในปีเดียวกัน การบริหารน้ำในเขื่อนและการใช้น้ำเกษตรจึงสำคัญมาก บางปีหลายจังหวัดเจอภัยแล้งจนกระทบการเพาะปลูกและน้ำประปา

บ่อน้ำที่แห้งขอด — น้ำที่เคยมีอาจไม่ใช่สิ่งที่จะมีตลอดไป
บ่อน้ำที่แห้งขอด — น้ำที่เคยมีอาจไม่ใช่สิ่งที่จะมีตลอดไป · BSBS123 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

10 วิธีประหยัดน้ำที่บ้าน (ทำได้จริง)

  1. ปิดก๊อกตอนแปรงฟัน/ถูสบู่
  2. ซ่อมก๊อกและชักโครกที่รั่วทันที
  3. ใช้ฝักบัวประหยัดน้ำ อาบให้สั้นลง
  4. รองน้ำล้างผักไปรดต้นไม้
  5. ซักผ้า/ล้างจานเต็มโหลดค่อยเปิดเครื่อง
  6. ติดหัวก๊อกเติมอากาศ (aerator) ลดน้ำไหล
  7. รดน้ำต้นไม้ตอนเช้า/เย็น ลดการระเหย
  8. ใช้ถังรองน้ำฝนไว้ใช้รดต้นไม้–ล้างพื้น
  9. เลือกกินให้พอดี ลดของเหลือทิ้ง (ลดน้ำแฝง)
  10. ล้างรถด้วยถังและฟองน้ำแทนสายยางเปิดทิ้ง

สรุป

น้ำไม่ใช่สิ่งที่จะมีไม่จำกัด การเข้าใจว่าน้ำจืดมีน้อยและใช้ให้คุ้มค่า คือเรื่องที่ทุกบ้านช่วยกันได้ตั้งแต่วันนี้ อยากรู้สถานการณ์น้ำล่าสุดของไทย ดูได้ที่หน้า สถานการณ์น้ำ