แผ่นดินไหวในไทย — ย้อน 10 อันดับโลก เจาะลึกโศกนาฏกรรมตึก สตง. ถล่ม และบทเรียนที่ต้องจำ

ทำไมไทยถึงเสี่ยงแผ่นดินไหวมากกว่าที่คิด

หลายคนเชื่อว่าไทยเป็นประเทศที่ปลอดภัยจากแผ่นดินไหว แต่ความจริงคือประเทศไทยตั้งอยู่ใกล้กับรอยเลื่อนหลายแห่งที่มีศักยภาพก่อแผ่นดินไหวรุนแรง โดยเฉพาะ รอยเลื่อนสะกาย (Sagaing Fault) ในเมียนมา ซึ่งเป็นรอยเลื่อนที่ได้รับการจัดอันดับให้เป็น อันดับ 3 ของโลก ในแง่ความสำคัญและอันตราย มีความยาวกว่า 1,200 กิโลเมตร วางตัวในแนวเหนือ-ใต้กลางประเทศเมียนมา

นอกจากนี้ยังมีรอยเลื่อนในประเทศไทยเองอีกหลายแห่ง เช่น รอยเลื่อนแม่จัน รอยเลื่อนแม่ทา รอยเลื่อนเถิน และรอยเลื่อนอุตรดิตถ์ ซึ่งล้วนมีประวัติการก่อแผ่นดินไหวในพื้นที่ภาคเหนือและภาคตะวันตกของไทยมาแล้ว

โศกนาฏกรรม 28 มีนาคม 2568 — วันที่ไทยไม่มีวันลืม

ช่วงบ่ายของวันที่ 28 มีนาคม 2568 เวลาประมาณ 13:20 น. เกิดแผ่นดินไหวขนาด 8.2 แมกนิจูด มีจุดศูนย์กลางใกล้เมืองมัณฑะเลย์ เมียนมา ที่ความลึก 10 กิโลเมตร แรงสั่นสะเทือนรับรู้ได้ทั่วไทยกว่า 63 จังหวัด โดยเฉพาะผู้ที่อยู่บนชั้นสูงของอาคาร

ผลที่เลวร้ายที่สุดคือ อาคารสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) แห่งใหม่ ในย่านจตุจักร กรุงเทพฯ ซึ่งมีความสูง 29-33 ชั้น กำลังอยู่ระหว่างก่อสร้างด้วยมูลค่ากว่า 2,136 ล้านบาท ถล่มพังทลายลงมาทั้งหลังในพริบตา

• ผู้เสียชีวิต: 95-96 คน (ไทย 65 คน เมียนมา 36 คน กัมพูชา 3 คน)
• บาดเจ็บสาหัส: 9 คน
• รอดชีวิต: 9 คน
• สูญหาย: 1 คน
• มูลค่าความเสียหาย: อาคาร 2,136 ล้านบาท + ค่าเยียวยา

เหตุการณ์นี้กลายเป็นบทเรียนราคาแพงที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย ทั้งด้านความปลอดภัยอาคาร ธรรมาภิบาลการก่อสร้าง และการรับมือภัยพิบัติ

สาเหตุตึก สตง. ถล่ม — ไม่ใช่แค่แผ่นดินไหว

จากการตรวจสอบของ DSI และผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมโครงสร้าง พบว่าสาเหตุที่อาคาร สตง. ถล่มไม่ได้มาจากแผ่นดินไหวเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลรวมของ "โครงสร้างที่ไม่ได้มาตรฐาน + แรงสั่นสะเทือน"

• ผนังปล่องลิฟต์ถูกลดความหนาลง 5 เซนติเมตรจากแบบเดิม
• วัสดุก่อสร้าง เช่น เหล็กเส้นขนาด 20 และ 32 มม. ไม่ได้มาตรฐาน
• ถุงปูนซีเมนต์ไม่มีตราสัญลักษณ์ มอก.
• พบการใช้นอมินีในโครงสร้างบริษัทผู้รับเหมา

ผู้รับเหมาหลักคือ กิจการร่วมค้า ITD-CREC ซึ่งเป็นการร่วมทุนระหว่างบริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ และบริษัท ไชน่า เรลเวย์ นัมเบอร์ 10 (ประเทศไทย) ศาลอาญาได้สั่งฟ้องผู้ต้องหา 23 ราย และมีกำหนดสืบพยานโจทก์ครั้งแรกในวันที่ 23 กรกฎาคม 2569

5 อันดับแผ่นดินไหวในประเทศไทยที่รุนแรงที่สุด

แม้ไทยจะไม่อยู่ในแนวรอยเลื่อนหลักโดยตรง แต่ก็มีประวัติแผ่นดินไหวที่น่ากังวล โดยเฉพาะในภาคเหนือ:

10 อันดับแผ่นดินไหวรุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์โลก

เพื่อให้เห็นภาพว่าแผ่นดินไหวที่ส่งผลมาถึงไทยนั้นรุนแรงแค่ไหนเมื่อเทียบกับระดับโลก นี่คือ 10 อันดับที่โลกจดจำ (อ้างอิงจากข้อมูล Thai PBS และ USGS):

สิ่งที่น่าสังเกตคือ จำนวนผู้เสียชีวิตไม่ได้แปรผันตรงกับขนาดแผ่นดินไหว — เฮติ ขนาด 7.0 คร่าชีวิตผู้คนมากกว่าชิลี ขนาด 9.5 เป็นเพราะความแตกต่างของมาตรฐานอาคาร ระบบเตือนภัย และการเตรียมรับมือของแต่ละประเทศ

บทเรียนจากตึก สตง. ที่ไทยยังต้องแก้ไข

เหตุการณ์ตึก สตง. ถล่มเปิดเผยให้เห็นปัญหาเชิงระบบหลายอย่างที่ยังคงอยู่ในสังคมไทย และเป็นสิ่งที่ต้องแก้ไขอย่างจริงจังก่อนที่จะเกิดเหตุการณ์ลักษณะเดียวกันอีก:

• มาตรฐานอาคารสูง — ต้องมีการตรวจสอบวัสดุก่อสร้างอย่างเข้มงวดกว่านี้ โดยเฉพาะโครงการภาครัฐ
• ระบบเตือนภัยแผ่นดินไหว — ประชาชนกว่า 63 จังหวัดรับรู้แรงสั่นสะเทือนโดยไม่ได้รับการเตือนล่วงหน้า
• ธรรมาภิบาลการจัดซื้อจัดจ้าง — คดีนี้เปิดเผยปัญหานอมินี บริษัทต่างชาติ และการใช้วัสดุไม่ได้มาตรฐานในโครงการรัฐ
• การคุ้มครองแรงงานต่างด้าว — ผู้เสียชีวิตกว่า 40% เป็นแรงงานเมียนมาและกัมพูชา สะท้อนถึงระบบคุ้มครองที่ยังบกพร่อง

สรุป

แผ่นดินไหวและภัยพิบัติทางธรรมชาติเป็นสิ่งที่ป้องกันไม่ได้ แต่ความสูญเสียที่ตามมาสามารถลดลงได้มากหากมีระบบที่ดี วัสดุก่อสร้างได้มาตรฐาน และธรรมาภิบาลที่โปร่งใส เหตุการณ์ตึก สตง. ถล่มพิสูจน์ให้เห็นว่าภัยพิบัติที่เลวร้ายที่สุดมักไม่ได้มาจากธรรมชาติเพียงอย่างเดียว แต่มาจากการตัดสินใจของมนุษย์ด้วย

ติดตามข่าวสารสถานการณ์ไทยและโลกล่าสุดได้ที่ The World Ready และอ่านบทความเชิงลึกเพิ่มเติมได้ที่หน้าบทความของเรา