คำว่าข้าวเหนียวไม่ได้แปลว่ามีกาว — แปลว่าเมล็ดเกาะกันเพราะชนิดแป้ง
ข้าวเหนียวหรือข้าววากซี (glutinous rice) เป็นกลุ่มพันธุกรรมของข้าวที่แป้งเกือบเป็นอะมิโลเพกติน คนอีสาน ล้านนา ลาว และหลายชาติในเอเชียใช้เป็นข้าวหลัก ไม่ใช่แค่ของหวาน
ทำไมถึงเหนียว
ข้าวเจ้ามีอะมิโลสสูงกว่า หุงแล้วร่วน ข้าวเหนียวมีอะมิโลสน้อยมาก เมล็ดจึงใสเมื่อดิบ (ข้าวเจ้าขุ่นกว่า) และเกาะกันเมื่อสุก นึ่งเป็นวิธีดั้งเดิมที่ควบคุมความชื้นได้ดี
| ข้าวเจ้าหอมมะลิ | ข้าวเหนียว | |
|---|---|---|
| แป้งเด่น | อะมิโลสสูงกว่า | อะมิโลเพกตินเกือบทั้งหมด |
| หุง/นึ่ง | หุงหม้อ | แช่แล้วมักนึ่ง |
| วัฒนธรรม | กลาง-ใต้ กินกับแกง | อีสาน-เหนือ กินกับส้มตำ ลาบ น้ำพริก |
ประโยชน์และข้อจำกัด
- พลังงานหนาแน่น เหมาะกับงานใช้แรง
- ทำขนมถ้วย มะม่วงข้าวเหนียว ข้าวปุ้น ฯลฯ
- GI มักสูง ย่อยเร็ว — คนต้องคุมน้ำตาลควรจำกัดปริมาณและกินคู่ผักใยสูง
กินให้สอดคล้องร่างกาย
ปั้นเล็ก คู่โปรตีนจากปลา ไก่ ไข่ และผักจิ้ม ไม่ต้องเลิกวัฒนธรรมการปั้นข้าว แค่ไม่กินแทนผักทั้งมื้อ ข้าวเหนียวดำ/กล้องให้รำมากกว่าขาว
คำถามที่พบบ่อย
คนเบาหวานกินได้ไหม?
ได้ในปริมาณที่แพทย์/โภชนาการกำหนด มื้อรวมสำคัญกว่าการแบนข้าวเหนียวทั้งก้อน
แช่ข้าวนานเท่าไหร่?
โดยทั่วไป 4–8 ชั่วโมงตามชนิดเมล็ด ล้างน้ำขุ่นออกก่อนนึ่ง
ข้าวเหนียวเน่าเร็วไหม?
ความชื้นสูง เก็บในที่ปิดและกินเร็ว อย่าทิ้งในอุณหภูมิห้องทั้งวันในอากาศร้อน
อ่านต่อ: ข้าวหอมมะลิ · ไข่
แหล่งอ้างอิง
- กรมการข้าว — ข้าวเหนียว
- งานเรื่อง amylose / amylopectin ในข้าว
- ตารางอาหารไทย — คุณค่าข้าวเหนียว
