PromptPay QR Code คืออะไร — ทำงานอย่างไร ปลอดภัยแค่ไหน

ร้านค้าตลาดสดยังมี QR ให้สแกนจ่าย — แต่เราสแกนถูกตัวหรือเปล่า?

PromptPay QR คืออะไร

PromptPay (พร้อมเพย์) คือระบบโอนเงินแห่งชาติของไทย เปิดตัวปี 2017 โดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ร่วมกับสมาคมธนาคารไทย ใช้ QR Code มาตรฐาน EMV เป็นช่องทางหลัก

ข้อแตกต่างจาก QR ทั่วไป:

• โครงสร้างข้อมูลมาตรฐาน — EMVCo กำหนด format ชัด (Merchant-Presented / Consumer-Presented)
• ผูกเบอร์หรือ ID — ไม่ใส่เลขบัญชีตรงๆ ใน QR ตาม spec
• ต้องยืนยันในแอป — สแกนแล้วยังต้องกดยืนยันจำนวนเงิน + PIN/FaceID

PromptPay QR ทำงานอย่างไร (ขั้นตอน)

1. ร้านค้าสร้าง QR จากแอปธนาคาร/เครื่อง EDC → QR มีข้อมูล: ID ร้าน, จำนวนเงิน (ถ้ามี), merchant category
2. ผู้ซื้อเปิดแอปธนาคาร → สแกน QR
3. แอปแปลงข้อมูลใน QR → แสดงชื่อร้าน + จำนวนเงิน
4. ผู้ซื้อตรวจสอบและกด ยืนยัน
5. ธนาคารตัดเงินทันที → ร้านค้าได้รับแจ้งใน real-time

โครงสร้าง EMV QR ใน PromptPay

ข้อดีของ PromptPay QR

• ฟรี — ผู้ใช้ไม่เสียค่าธรรมเนียมโอน (ส่วนใหญ่)
• โอนทันที 24/7 — ไม่มีวันหยุดระบบ
• ข้ามธนาคารได้ — interbank ผ่าน National ITMX
• ร้านค้าไม่ต้องลงทุนเครื่อง — QR กระดาษใบเดียวก็รับเงินได้
• มีประวัติ — ทุกรายการอยู่ในแอป ไม่ต้องจำ

ข้อควรระวัง — PromptPay QR ก็ถูกหลอกได้

แม้ระบบปลอดภัย แต่คนหลอกคนได้:

• QR ปลอมติดทับ — มิจฉาชีพวาง QR ของตัวเองทับ QR ร้าน เงินไปบัญชีผิด
• สลิปปลอม — คนซื้อทำสลิปปลอมโชว์ร้าน ทั้งที่ไม่ได้โอนจริง
• โอนผิดจำนวน — QR ไม่กำหนดจำนวนเงิน ผู้ซื้อพิมพ์ผิดได้

อ่านเพิ่ม: QR Code ประวัติ ข้อดีข้อเสีย · สร้าง QR Code ฟรี

วิธีเช็กก่อนจ่าย — 4 ข้อง่ายๆ

1. แอปต้องแสดงชื่อร้านที่ถูกต้องก่อนกดยืนยัน
2. จำนวนเงินตรงกับของที่ซื้อ
3. QR ไม่ดูเหมือนถูกติดทับ (สติกเกอร์ซ้อน)
4. ร้านยืนยันว่าได้รับเงินจริง (เช็กแจ้งเตือน)

PromptPay กับ Thai QR Payment ต่างกันไหม?

Thai QR Payment คือชื่อรวมมาตรฐาน QR ชำระเงินของไทย ส่วน PromptPay คือโครงข่ายโอนเงิน — QR ที่ร้านสร้างจากแอปธนาคารจะใช้มาตรฐาน Thai QR Payment ที่มี PromptPay เป็น rail ข้างในครับ

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: PromptPay QR หมดอายุไหม?
ตอบ: QR แบบกำหนดจำนวนเงิน (dynamic) มักตั้ง expiry ไว้ ส่วน QR แผ่นพิมพ์ร้านค้า (static) ไม่หมดอายุ — แต่ถ้าร้านเปลี่ยนบัญชี QR เก่าก็ไม่ถูกต้อง

ถาม: สแกนจ่ายแล้วเอาเงินคืนได้ไหม?
ตอบ: PromptPay โอนทันที ไม่ auto-refund — ต้องติดต่อร้านค้าหรือธนาคารโดยตรง

ถาม: ชาวต่างชาติใช้ PromptPay QR ได้ไหม?
ตอบ: นักท่องเที่ยวที่มีแอป e-Wallet ร่วม (เช่น Alipay, WeChat Pay ที่ทำ cross-border) สแกนจ่าย Thai QR ได้บางร้าน ส่วน PromptPay ผูกเบอร์ไทยต้องมีบัญชีธนาคารไทย

สรุป

PromptPay QR ทำให้ไทยเปลี่ยนสู่สังคมไร้เงินสดเร็วขึ้น — สะดวก ฟรี และปลอดภัยถ้าเช็กชื่อร้านก่อนกดยืนยัน ข้อควรจำคือ "QR ปลอดภัยเท่ากับที่มาของ QR" — สแกนจากแหล่งที่เชื่อถือเสมอ

อ่านต่อ: QR Phishing คืออะไร · QR รุ่นใหม่ ลายเซ็นดิจิทัล · สร้าง QR Code ฟรี

แหล่งอ้างอิง

• ธนาคารแห่งประเทศไทย — Thai QR Payment / PromptPay
• EMVCo — QR Code Specification for Payment Systems
• National ITMX — ระบบ Interbank