เที่ยวเขาใหญ่ — น้ำตก ป่าเขียว มรดกโลกใกล้กรุง เที่ยวได้ทั้งครอบครัว

เขาใหญ่เป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของไทยและเป็นมรดกโลก อยู่ห่างกรุงเทพฯ แค่ราวสามชั่วโมง — แต่ความใกล้นี่เองที่ทำให้คนไปโดยไม่เตรียมตัว แล้วเจอปัญหาเรื่องช้างป่ากับที่จอดรถเต็ม

เขาใหญ่พิเศษอย่างไร

เขาใหญ่ได้รับการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของประเทศไทยเมื่อปี พ.ศ. 2505 ครอบคลุมพื้นที่ 4 จังหวัด คือ นครราชสีมา นครนายก สระบุรี และปราจีนบุรี ต่อมาได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติในฐานะส่วนหนึ่งของ กลุ่มป่าดงพญาเย็น–เขาใหญ่

สิ่งที่ทำให้ที่นี่มีคุณค่าคือเป็นผืนป่าดิบที่ยังสมบูรณ์และเชื่อมต่อกันเป็นผืนใหญ่ ทำให้รองรับสัตว์ป่าขนาดใหญ่ที่ต้องการพื้นที่หากินกว้าง โดยเฉพาะ ช้างป่า ซึ่งเป็นสัตว์ที่คนมาเขาใหญ่มีโอกาสเจอจริง รวมถึงกระทิง เก้ง กวาง ชะนี และนกเงือกหลายชนิด

ความสูงของพื้นที่อยู่ระหว่างราว 400 ถึงกว่า 1,300 เมตร ทำให้มีป่าหลายแบบซ้อนกัน ตั้งแต่ป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น ไปจนถึงป่าดิบเขาและทุ่งหญ้า อากาศบนเขาเย็นกว่าพื้นราบตลอดปี ซึ่งเป็นเหตุผลที่คนกรุงเทพฯ นิยมขึ้นมาพักผ่อน

เรื่องช้างป่าที่ต้องรู้ก่อนขับรถขึ้นไป

นี่คือส่วนที่สำคัญที่สุดและมักถูกเล่าเป็นเรื่องสนุกมากกว่าเรื่องความปลอดภัย การเจอช้างป่าบนถนนในเขาใหญ่เป็นเรื่องปกติ โดยเฉพาะช่วงเย็นถึงกลางคืน และเคยมีเหตุการณ์ช้างทำร้ายรถยนต์เสียหายหลายครั้ง

สิ่งที่ต้องทำเมื่อเจอช้างบนถนน

• หยุดรถให้ห่างอย่างน้อย 30 เมตร ดับไฟสูง เปิดไฟหรี่ไว้ และอย่าดับเครื่องยนต์ เพราะอาจต้องถอยหนีทันที
• อย่าบีบแตร อย่าส่งเสียงดัง อย่าใช้แฟลชถ่ายรูป สิ่งเหล่านี้ทำให้ช้างตกใจและอาจเข้าหารถ
• รอให้ช้างเดินออกจากถนนเอง ไม่พยายามขับแซงหรือเบียดผ่าน โดยเฉพาะถ้ามีลูกช้างอยู่ด้วย เพราะแม่ช้างจะป้องกันลูกอย่างรุนแรง
• ถ้าช้างเดินเข้าหา ให้ถอยรถอย่างช้าๆ อย่ากลับรถกลางถนนเพราะใช้เวลานานเกินไป
• อย่าให้อาหารช้างเด็ดขาด เพราะทำให้ช้างเรียนรู้ที่จะเข้าหารถ ซึ่งเป็นต้นเหตุของเหตุการณ์รุนแรงในเวลาต่อมา

ทางอุทยานมีการปิดถนนบางช่วงในเวลากลางคืนเพื่อความปลอดภัย ควรเช็กเวลาเปิดปิดก่อนวางแผน และหลีกเลี่ยงการขับรถบนเขาหลังพระอาทิตย์ตกถ้าไม่จำเป็น

น้ำตกและจุดที่ควรไป

สำหรับการดูสัตว์ ช่วงที่มีโอกาสเห็นมากที่สุดคือ เช้าตรู่และช่วงใกล้ค่ำ เพราะสัตว์ส่วนใหญ่ออกหากินตอนอากาศไม่ร้อน ควรเงียบ ไม่ใส่เสื้อสีฉูดฉาด และพกกล้องส่องทางไกลถ้ามี

ช่วงเวลาที่ดีที่สุด

เขาใหญ่ต่างจากที่เที่ยวทะเลตรงที่ไม่มีฤดูที่ไปไม่ได้เลย แต่ละฤดูให้อะไรคนละอย่าง

• ตุลาคม–กุมภาพันธ์ — อากาศเย็นสบาย ฟ้าใส เหมาะกับการเดินป่าและตั้งแคมป์ที่สุด เป็นช่วงที่คนเยอะที่สุดด้วย โดยเฉพาะเสาร์อาทิตย์และวันหยุดยาว
• มีนาคม–พฤษภาคม — ร้อน แต่บนเขายังเย็นกว่าพื้นราบ น้ำตกน้ำน้อย ข้อดีคือคนน้อยกว่า
• มิถุนายน–กันยายน — ฝน ป่าเขียวจัดและน้ำตกสวยที่สุด แต่ทางเดินลื่นและมีทากชุกชุม ควรใส่ถุงกันทากและกางเกงขายาว

เรื่องทากเป็นสิ่งที่คนไปหน้าฝนครั้งแรกมักไม่ได้เตรียม ทากไม่มีพิษและไม่อันตราย แต่กัดแล้วเลือดไหลนานเพราะน้ำลายมีสารกันเลือดแข็งตัว วิธีเอาออกคือใช้เล็บดันหัวทากออกด้านข้าง ไม่ควรดึงแรงๆ แล้วล้างแผลให้สะอาด

เข้าอุทยานอย่างไร และค่าใช้จ่าย

เขาใหญ่มีทางเข้าหลักสองด้าน คือ ด่านตรวจเขาใหญ่ ฝั่งปากช่อง จ.นครราชสีมา ซึ่งเป็นทางที่คนกรุงเทพฯ ใช้มากที่สุด และ ด่านเนินหอม ฝั่งปราจีนบุรี ทั้งสองด่านเก็บค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานตามอัตราของกรมอุทยานแห่งชาติ โดยคิดแยกระหว่างคนไทยกับชาวต่างชาติ และมีค่าธรรมเนียมยานพาหนะเพิ่มต่างหาก

อัตราค่าธรรมเนียมมีการปรับเป็นระยะ ควรเช็กจากประกาศของกรมอุทยานฯ ก่อนเดินทาง ปัจจุบันหลายอุทยานเปิดให้จองและชำระล่วงหน้าผ่านระบบออนไลน์ ซึ่งช่วยลดเวลารอที่ด่านในวันหยุดยาว

ที่พักในอุทยานมีทั้งบ้านพักและลานกางเต็นท์ ซึ่งต้องจองล่วงหน้า ผ่านระบบของกรมอุทยานฯ โดยเฉพาะช่วงหน้าหนาวและวันหยุดยาวที่เต็มเร็วมาก ส่วนคนที่ไม่อยากพักในอุทยานสามารถพักในเขตปากช่องซึ่งมีรีสอร์ตและร้านอาหารจำนวนมาก แล้วขับขึ้นมาเที่ยวเป็นวันๆ

จัดทริปแบบไหนได้บ้าง

1. ไปเช้าเย็นกลับจากกรุงเทพฯ — ทำได้แต่เหนื่อย ควรออกตั้งแต่ตีห้าเพื่อให้ถึงตอนเช้าซึ่งเป็นช่วงดูสัตว์ดีที่สุด เที่ยวน้ำตกเหวสุวัตกับจุดชมวิว แล้วลงเขาก่อนค่ำ
2. ค้างหนึ่งคืนในปากช่อง — ตัวเลือกที่คนนิยมที่สุด สบายกว่า ได้เที่ยวทั้งในอุทยานและร้านคาเฟ่กับฟาร์มในเขตปากช่อง
3. กางเต็นท์ในอุทยานสองคืน — เหมาะกับคนที่มาเพื่อธรรมชาติจริงๆ ได้ยินเสียงป่าตอนกลางคืนและออกดูสัตว์ตอนเช้ามืดได้สะดวก ต้องจองล่วงหน้าและเตรียมกันหนาวในหน้าหนาว

สรุป

เขาใหญ่คือป่าที่สมบูรณ์ระดับมรดกโลกที่อยู่ใกล้กรุงเทพฯ ที่สุด ซึ่งเป็นทั้งข้อดีและข้อเสีย ข้อดีคือไปง่าย ข้อเสียคือคนเยอะและหลายคนไปแบบไม่เตรียมตัว

สามเรื่องที่ควรเตรียมคือ จองที่พักล่วงหน้าถ้าจะค้างในอุทยาน รู้วิธีปฏิบัติเมื่อเจอช้างป่าบนถนน และเตรียมอุปกรณ์ตามฤดู โดยเฉพาะถุงกันทากถ้าไปหน้าฝน ทำสามอย่างนี้แล้วทริปจะราบรื่นกว่าที่คิดมาก

คำถามที่พบบ่อย

เจอช้างป่าบนถนนต้องทำอย่างไร

หยุดรถให้ห่างอย่างน้อย 30 เมตร ดับไฟสูงแต่ไม่ดับเครื่องยนต์ ห้ามบีบแตร ส่งเสียงดัง หรือใช้แฟลชถ่ายรูป แล้วรอให้ช้างเดินออกจากถนนเอง ถ้าช้างเดินเข้าหาให้ถอยรถอย่างช้าๆ ห้ามให้อาหารช้างเด็ดขาดเพราะทำให้ช้างเรียนรู้ที่จะเข้าหารถและนำไปสู่เหตุรุนแรงในภายหลัง

เขาใหญ่ไปเช้าเย็นกลับจากกรุงเทพฯ ได้ไหม

ได้ ระยะทางราว 200 กิโลเมตร ใช้เวลาราว 3 ชั่วโมง แต่ควรออกตั้งแต่เช้ามืดเพื่อให้ทันช่วงเช้าซึ่งเป็นเวลาที่มีโอกาสเห็นสัตว์มากที่สุด และควรลงเขาก่อนค่ำเพื่อความปลอดภัย ถ้าอยากไม่เร่งรีบ การค้างหนึ่งคืนในเขตปากช่องจะสบายกว่ามาก

หน้าฝนไปเขาใหญ่ดีไหม

ดีถ้าเป้าหมายคือน้ำตกและป่าเขียว เพราะเป็นช่วงที่น้ำตกสวยที่สุดและคนน้อยกว่าหน้าหนาว แต่ต้องเตรียมรับมือทางเดินลื่นและทากซึ่งชุกชุมมาก ควรใส่ถุงกันทาก กางเกงขายาว และรองเท้าที่เกาะพื้นดี

ต้องจองที่พักในอุทยานล่วงหน้าไหม

ต้องจองล่วงหน้าเสมอผ่านระบบของกรมอุทยานแห่งชาติฯ ทั้งบ้านพักและลานกางเต็นท์ โดยเฉพาะช่วงหน้าหนาวและวันหยุดยาวที่เต็มเร็วมาก ถ้าจองไม่ทันสามารถพักในเขตปากช่องซึ่งมีที่พักหลากหลายระดับราคาแล้วขับขึ้นมาเที่ยวแทนได้

แหล่งอ้างอิง

• กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช — ข้อมูลอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ อัตราค่าธรรมเนียม และการจองที่พัก
• UNESCO World Heritage — กลุ่มป่าดงพญาเย็น–เขาใหญ่ (Dong Phayayen–Khao Yai Forest Complex)
• การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) — ข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวเขาใหญ่และปากช่อง
• แนวปฏิบัติเมื่อพบช้างป่าบนเส้นทางจราจรของกรมอุทยานแห่งชาติฯ

อ่านต่อ: ที่เที่ยวไทย · เที่ยวน่าน · พยากรณ์อากาศ