คืนวันที่ 5 กันยายน 2569 เวลา 22:12 น. ตามเวลากรีนิช (ราวตี 5 ของวันที่ 6 กันยายน ตามเวลาไทย) บริษัทเยอรมัน Isar Aerospace ส่งจรวด Spectrum ยาว 28 เมตรขึ้นจากฐานปล่อย อันโดยา (Andøya Spaceport) ทางตอนเหนือสุดของนอร์เวย์ในเขตอาร์กติก จรวดไต่ระดับถึงความสูง 100 กิโลเมตร ภายในเวลาไม่ถึง 4 นาที และปล่อยดาวเทียมไร้คนขับ 5 ดวงเข้าสู่วงโคจรสำเร็จ
นี่คือจรวดที่พัฒนาโดยบริษัทเอกชนล้วนของยุโรปลำแรกที่ขึ้นถึงอวกาศได้สำเร็จ — ก่อนหน้านี้ยุโรปต้องพึ่งพา จรวดของหน่วยงานรัฐหรือบริษัทนอกทวีปมาโดยตลอด
จากจรวดตกทะเลใน 30 วินาที สู่ความสำเร็จ
เส้นทางของ Isar Aerospace ไม่ได้ราบรื่น การทดสอบส่งจรวด Spectrum ครั้งแรกเมื่อเดือนมีนาคม 2565 จบลงด้วยความล้มเหลว จรวดตกลงในทะเลหลังปล่อยตัวได้เพียง 30 วินาที จากนั้นบริษัทต้องเลื่อนกำหนดการส่งครั้งที่สอง ออกไปหลายรอบ ก่อนจะมาสำเร็จในการทดสอบครั้งนี้เมื่อวันที่ 5 กันยายน 2569 — ห่างจากความล้มเหลวครั้งแรกกว่า 4 ปี
ทำไมยุโรปถึงต้องรีบมีจรวดของตัวเอง
ตัวเลขที่สะท้อนปัญหาชัดเจนคือ ปีที่ผ่านมายุโรปส่งจรวดขึ้นอวกาศได้เพียง 8 ครั้ง เทียบกับสหรัฐฯ ที่ส่งไปแล้วถึง 198 ครั้ง ในช่วงเวลาเดียวกัน ส่วนหนึ่งเป็นเพราะยุโรปสูญเสียการเข้าถึง จรวดโซยุซ (Soyuz) ของรัสเซียหลังตัดความสัมพันธ์ทางการเมืองกัน ทำให้ต้องหันไปพึ่งพาบริษัท SpaceX ของสหรัฐฯ เป็นหลักในการส่งดาวเทียมขึ้นวงโคจร
ด้วยเหตุนี้ สำนักงานอวกาศยุโรป (ESA) จึงมอบสัญญามูลค่า 230 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ให้ Isar Aerospace เมื่อเดือนสิงหาคม 2569 เพื่อเร่งพัฒนาจรวดให้เดินหน้าเร็วขึ้น โดยบริษัทตั้งเป้าจะส่งจรวดให้ได้ถึง 40 ครั้งต่อปี ในอนาคต เพื่อให้ยุโรปมีทางเลือกส่งดาวเทียมเป็นของตัวเอง ไม่ต้องพึ่งพา SpaceX เพียงเจ้าเดียว
ดาวเทียมเหล่านี้เกี่ยวอะไรกับคนทั่วไป
ดาวเทียมขนาดเล็กแบบที่ Spectrum นำขึ้นไปครั้งนี้ มักถูกใช้งานด้านการสื่อสาร การพยากรณ์อากาศ และการสำรวจโลก ยิ่งมีผู้เล่นรายใหม่เข้าสู่ตลาดปล่อยจรวดมากขึ้น การแข่งขันก็จะยิ่งทำให้ต้นทุนการส่งดาวเทียมถูกลง ซึ่งส่งผลถึงบริการที่คนทั่วไปใช้ในชีวิตประจำวันโดยไม่รู้ตัว ทั้งสัญญาณอินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม แผนที่ GPS และข้อมูลพยากรณ์อากาศที่แม่นยำขึ้น — รวมถึงประเทศไทยเองที่ใช้ข้อมูลดาวเทียมสำหรับติดตามพายุและสภาพอากาศเช่นกัน
คำถามที่พบบ่อย
Spectrum ต่างจากจรวดของ SpaceX อย่างไร
Spectrum เป็นจรวดขนาดเล็กกว่ามาก ออกแบบมาสำหรับส่งดาวเทียมขนาดเล็กจำนวนไม่มากต่อเที่ยว ต่างจากจรวด Falcon 9 ของ SpaceX ที่มีขนาดใหญ่กว่าและบรรทุกน้ำหนักได้มากกว่าในเที่ยวเดียว จุดเด่นของ Spectrum อยู่ที่การเป็นทางเลือกที่ยุโรปควบคุมเองได้ทั้งหมด ไม่ต้องพึ่งพาบริษัทนอกทวีป
การส่งครั้งนี้ถือว่าสำเร็จสมบูรณ์ไหม
ใช่ในแง่เป้าหมายหลัก — จรวดขึ้นถึงความสูงตามแผนและปล่อยดาวเทียมทั้ง 5 ดวงได้สำเร็จ ถือเป็นก้าวสำคัญที่พิสูจน์ว่าเทคโนโลยีของบริษัททำงานได้จริง หลังจากความล้มเหลวในการทดสอบครั้งแรกเมื่อปี 2565
ไทยเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้อย่างไร
ไทยไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงกับภารกิจนี้ แต่การแข่งขันที่มากขึ้นในตลาดปล่อยจรวดและดาวเทียมขนาดเล็ก ส่งผลดีทางอ้อมต่อทุกประเทศรวมถึงไทย เพราะทำให้ต้นทุนการเข้าถึงข้อมูลดาวเทียมและบริการที่เกี่ยวข้องมีแนวโน้มถูกลง
