ทำไมกรุงศรีอยุธยาถึงแตก? เหตุผลที่โรงเรียนไม่เคยสอน

ปี ค.ศ. 1700 นักเดินทางชาวฝรั่งเศสที่เดินทางมาถึงปากน้ำเจ้าพระยาบันทึกไว้ว่า "ไม่มีเมืองใดในยุโรปงดงามเท่านี้" อยุธยามีประชากรกว่า 1 ล้านคน — มากกว่าลอนดอนในยุคเดียวกัน พ่อค้าจากกว่า 40 ชาติทำธุรกิจที่นี่ วัดทองกว่า 400 แห่งตั้งตระหง่านทั่วเกาะ

สิ่งที่ตำราเรียนส่วนใหญ่ข้ามผ่านคือสภาพภายในของอยุธยาก่อนเสียกรุง ในช่วง 30 ปีก่อนล่มสลาย อยุธยามีกษัตริย์เปลี่ยนไปถึง 7 พระองค์ บางพระองค์ครองราชย์ไม่ถึงปี ขุนนางกลุ่มต่างๆ วางแผนสังหารกัน แย่งบัลลังก์กัน จนกองทัพอ่อนแอลงทุกปี

ไม่มีใครสนใจสร้างกองทัพ ทุกคนสนใจแค่อำนาจในวัง

วันที่ 7 เมษายน 2310 กองทัพพม่าเจาะกำแพงเมืองด้านตะวันออกได้สำเร็จ ไม่ใช่เพราะกำแพงอ่อนแอ แต่เพราะมีทหารไม่พอรักษา บันทึกหลายแห่งระบุว่ามีการเปิดประตูเมืองให้ข้าศึกโดยคนภายใน เพราะหมดศรัทธาในผู้นำ

พระยาตาก ฝ่าวงล้อมออกมาพร้อมทหารเพียง 500 คนในคืนที่กรุงแตก แทนที่จะหนี เขาเริ่มรวบรวมกำลัง ภายใน 7 เดือน เขามีกองทัพหมื่นกว่าคน และในปีเดียวกันนั้นเอง เขากู้กรุงคืนได้สำเร็จ

อยุธยาไม่ได้แตกเพราะข้าศึกแข็งแกร่งเกินไป แต่แตกเพราะ ความแตกแยกภายใน — สูตรเดียวกันที่ทำลายอาณาจักรมาทุกยุค ตั้งแต่โรมจนถึงอยุธยา และก็ยังเกิดขึ้นซ้ำๆ กับประเทศต่างๆ ในโลกวันนี้